O’r Mynydd i’r Môr / Summit to Sea

Adlewyrchu ar sesiynau galw heibio

Rydym ni wedi bod yn edrych yn ôl ar yr hyn a ddywedwyd gennych yn ystod ein sesiynau galw heibio cymunedol yn ddiweddar

Rydym ni wedi cynnal cyfanswm o naw sesiwn galw heibio ar draws ardal y prosiect dros y misoedd diwethaf ac mae dros 150 o bobl wedi ymuno â ni i drafod y prosiect. Diolch i bawb a gymerodd ran.

Ymddiheurwn am y diffyg rhybudd ar gyfer y sesiynau hyn a hoffem eich sicrhau y bydd llawer mwy o gyfleoedd i gymryd rhan yn y broses o lywio’r prosiect dros y misoedd nesaf.

Dyma grynodeb o’r prif sylwadau, pryderon a syniadau yn deillio o’r trafodaethau, yn ôl trefn amlder.

“Mae gen i ddiddordeb gwybod yn union sut y bydd y prosiect yn datblygu”

A ninnau hefyd! Nid ydym yn gwybod ar hyn o bryd. Mae’r prosiect yn ei ddyddiau cynnar, sy’n ymwneud yn gyfan gwbl gydag ymgysylltu gyda phobl yn yr ardal, ac yn bennaf, mae’n golygu gwrando. Mae angen i ni gymryd sylw o sut mae pobl yn teimlo am y defnydd presennol o’r tir a’r heriau maen nhw eisoes yn eu hwynebu ar hyn o bryd, dysgu am brosiectau eraill a chreu perthynas weithio agored gyda phartneriaid ein prosiect, a phob math o bobl a sefydliadau lleol eraill (a chi?). Dim ond drwy neilltuo’r amser hwn y gallwn ddechrau datblygu gweledigaeth a chyd-ddylunio’r camau nesaf, cefnogi mentrau presennol a newydd yn yr ardal er mwyn gwneud gwahaniaeth sylweddol. Felly mae rhwystredigaeth ddealladwy ynglŷn â’r diffyg manylion ar hyn o bryd, ond gobeithio y byddwch yn gweld bod rheswm da dros hynny!

Bydd y broses yma o wrando yn parhau tan fis Awst 2020, gyda chyfres o weithdai penodol, mwy o sesiynau galw heibio a nifer o gyfarfodydd un i un. Cofrestrwch i dderbyn yr e-newyddlen i glywed am y rhain. Mae’r broses hon wedi dechrau, ac fe fyddwn yn parhau i gasglu syniadau trwy gydol oes y prosiect.

“Mae diffyg rhannu wedi bod ynglŷn â’r prosiect”

Rydym ni’n ymwybodol bod angen i ni gyfathrebu’n fwy effeithiol. Rydym ni’n dîm bychan iawn gyda nifer o bartneriaid mawr, cylch gorchwyl cwbl newydd ar gyfer prosiect sydd wedi bod yn ddadleuol (yn ddealladwy), ac ambell i rwystr enfawr i’w goresgyn yn barod. Rydym ni am fod yn rhannu mwy ar ein gwefan, a byddwn yn dechrau defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol yn fuan. Yn y cyfamser, anfonwch e-bost a byddwn yn ymateb, neu ymunwch â’n rhestr bostio. 

“Mae gennym ni ddiddordeb cefnogi cynhyrchiant bwyd lleol/marchnad fwyd leol. Mae angen gwell marchnata ar gyfer cynhyrchu cig mewn modd cynaliadwy sy’n garedig i fyd natur”

Byddem ni’n awyddus edrych ar hyn mewn mwy o fanylder gyda grwpiau sydd eisoes yn gweithio yn y maes, ond mae’n rhaid i ni hefyd fod yn realistig ynglŷn â’r hyn y gall y prosiect ei gyflawni mewn gwirionedd. Yn y cyfamser, mae’n werth bwrw golwg dros Food Manifesto Wales sy’n cael ei ysbrydoli gan rwydweithiau llwyddiannus mewn ardaloedd eraill.

“Dylem ddathlu’r arferion ffermio cadarnhaol sy’n garedig i fyd natur sydd eisoes yn digwydd”

Yn bendant! Hoffem gynnwys mwy o wybodaeth ar ein gwefan ynglŷn ag arferion ffermio cynaliadwy positif sydd eisoes yn digwydd yn yr ardal y byddai modd i ni eu dathlu a’u hyrwyddo. Gadewch i ni wybod os hoffech chi i ni ymweld â’ch fferm neu os hoffech chi rannu hanes eich fferm ar ein gwefan.

Mae gan Nature Friendly Farming Network nifer o astudiaethau achos gwych.

“Sut all ffermwyr elwa o’r prosiect? Sut all y prosiect gefnogi ffermwyr heb iddynt roi unrhyw daliadau y maen nhw’n eu derbyn drwy gynlluniau amaeth-amgylchedd yn y fantol?”

Dros y misoedd nesaf, rydym ni am fod yn edrych sut all y prosiect gefnogi’r rhai sydd â diddordeb cymryd rhan eleni. Os hoffech chi ymuno â gweithdy ar y pwnc i’n cynorthwyo i ddylunio rhywbeth a allai fod yn effeithiol iawn, gadewch i ni wybod! Mae’r ymatebion hyd yma wedi dangos bod angen i ni fod yn realistig ynglŷn â’r hyn y gallai’r prosiect ei gyflawni mewn gwirionedd ac i beidio â chodi gobeithion.

“A oes argymhellion ar gyfer perchnogion tir sydd â diddordeb?”

Hoffem weithio gyda’n gilydd i ddatblygu rhai opsiynau syml y gall perchnogion tir eu rhoi ar waith i gefnogi gwell bioamrywiaeth. Y rhain fydd y camau cyntaf, ac ni fyddwch yn difaru eu rhoi ar waith gan fod modd newid eich meddwl, a/neu ychydig iawn o effaith fydd y camau’n eu cael ar eich tir. Fodd bynnag, bydd y camau hyn wedi’u llunio i wneud gwahaniaeth mawr i iechyd y tir. Gallwn ymweld â’ch tir, dysgu am yr hyn yr ydych eisoes wedi bod yn ei wneud, rhoi cefnogaeth i chi er mwyn cynnal arolwg o fywyd gwyllt a gwneud awgrymiadau eraill o bosibl ynglŷn â newidiadau/addasiadau i’ch gwaith presennol. Anfonwch e-bost atom ni os oes gennych chi ddiddordeb.

Mae moch daear yn broblem fawr i mi. Maen nhw’n effeithio’n negyddol ar fywyd gwyllt arall, yn enwedig ar adar sy’n nythu ar y tir”

Mae hyn yn debygol o fod y tu hwnt i gwmpas yr hyn y gellir ei gefnogi fel rhan o’r prosiect. Gwyddwn fodd bynnag fod cymryd camau i alluogi ac annog ecosystemau o gynefinoedd a rhywogaethau rhyng-ddibynnol yn gallu helpu natur i ganfod cydbwysedd. Mae’n bosibl y bydd rhywogaethau mwy prin a rhywogaethau sydd mewn perygl angen mwy o ymyrraeth yn y tymor byr, megis rhai mathau o adar sy’n nythu ar y tir, a bydd y nod cyffredinol o gysylltu a gwella cynefinoedd yn helpu gyda hyn. O ran cefnogaeth ac ymyrraeth ar gyfer rhywogaethau penodol, byddwn yn gweithio’n agos gyda’n partneriaid cadwraeth i ganfod problemau ac atebion posibl. Gallwch ddarllen mwy am brosiectau ar raddfa’r dirwedd yma.

“A fyddai’r prosiect yn gallu cefnogi poblogaethau gwiwerod coch yn yr ardal?”

Soniodd nifer o berchnogion tir am awydd i weld mwy o wiwerod coch, yn rhannol oherwydd lleihad mewn niferoedd gwiwerod llwyd. Mae hwn yn faes y byddai modd i ni ei archwilio ymhellach gydag eraill sydd eisoes yn gweithio i gefnogi poblogaethau gwiwerod coch yng Nghanolbarth Cymru.

Ar hyn o bryd, mae’r prosiect yn canolbwyntio ar faterion cynefin ar raddfa’r dirwedd – os mae’r cynefin yn iach a chyd-gysylltiedig, bydd mwy o bosibilrwydd i’r rhywogaeth adfer.

“Dylai’r prosiect wneud gwell defnydd o ymgynghorwyr/arbenigwyr yn yr ardal a pheidio ag ariannu cwmnïau allanol os mae’r sgiliau a’r arbenigedd ar gael yn lleol i’r prosiect”

Rydym ni’n cytuno â hyn. Mae’r prosiect yn ymwneud â dysgu o arbenigedd lleol, canfod atebion sy’n benodol i’r dirwedd, a chefnogi’r gymuned a’r economi leol, ac felly rydym ni’n gweithio gyda busnesau, ymgynghorwyr ac elusennau sy’n gweithio yn yr ardal. Gan fod y prosiect ar hyn o bryd yn mynd drwy gyfnod o newid sylweddol, rydym ni wedi dal unrhyw gytundebau allanol yn ôl a byddwn yn adolygu’r rhain.

“Rydw i’n pryderu am y risg o lifogydd a sut i atal llifogydd at y dyfodol”

Gallai’r prosiect helpu i ddatblygu dulliau cydweithredol o fynd i’r afael â’r broblem sylweddol hon drwy hwyluso mentrau ar y cyd. Os bydd cynigion yn codi ar gyfer prosiectau ar raddfa fawr sy’n defnyddio dulliau’n seiliedig ar fyd natur i leihau’r perygl o lifogydd ond sydd tu hwnt i allu’r prosiect, mae’n bosibl y byddai modd i ni hwyluso ceisiadau am gyllid ar y cyd i gefnogi hyn.

“Rydw i’n poeni y bydd y prosiect yn ail-gyflwyno rhywogaethau rheibus”

Rydym ni bob amser wedi datgan mai dim ond gyda chefnogaeth y gymuned y byddem yn ail-gyflwyno rhywogaethau. Rydym ni’n fwy tebygol o edrych ar wiwerod coch a llygod y dŵr o ran cefnogi eu hail-gyflwyno. Nid ydym yn edrych ar ail-gyflwyno bleiddiaid, lyncs nag anifeiliaid cigfwytaol mawr eraill.

Ail-gyflwyno anifeiliaid rheibus yw un o faterion dadleuol ail-wylltio, sy’n derm amhendant iawn. Mae gan Goetir Anian erthygl ddiddorol iawn ar y mater yma.

“Rydw i’n bryderus fod y prosiect yn ceisio cael gwared ar ffermio”

Bwriad y prosiect o’r dechrau oedd gweithio gyda’r defnydd tir presennol, ond rydym ni’n gwerthfawrogi bod angen i ni gyfathrebu hynny’n fwy effeithiol. Mae ffermio’n rhan bwysig o’r gymuned a’r economi yng Nghanolbarth Cymru ac mae’n cynnwys atebion i gefnogi bywyd gwyllt a bioamrywiaeth. Rydym ni eisiau cadw ffermwyr ar eu tiroedd.

“Nid oes gan y prosiect lawer o arian, felly pa wahaniaeth allai’r prosiect ei wneud mewn gwirionedd?”

Dyfarnwyd £3.4 miliwn i’r prosiect i’w ddefnyddio dros gyfnod o bum mlynedd. Rydym ni eisiau sicrhau bod y cyllid yn cael ei wario yn y ffordd orau posibl, ac mae angen eich mewnbwn chi er mwyn sicrhau ein bod yn gwneud hynny’n effeithiol. Mewn gwirionedd, mae’n debygol y bydd y prosiect yn cyflawni ar ei orau drwy hwyluso cydweithrediad gyda gwaith sydd eisoes yn mynd rhagddo, ariannu cynlluniau peilot ar raddfa fach a chefnogi ceisiadau pellach am gyllid. Bydd tîm bach o staff prosiect ar gael  i gydlynu hyn.

“Nid yw cynlluniau amaeth-amgylcheddol wedi gweithio ar gyfer ffermwyr na bywyd gwyllt”

Mae hyn yn rhywbeth yr hoffem ei drafod ymhellach gyda pherchnogion tir. Rydym ni’n credu bod gan ffermwyr sydd wedi bod ar yr un tir ers cenedlaethau ddealltwriaeth hanesyddol o faterion yn ymwneud â chynaliadwyedd sy’n garedig i natur; wedi’r cyfan, dim ond dros y pedair neu bum degawd diwethaf y mae’r arferion mwyaf niweidiol wedi bod yn digwydd, a bydd nifer o ffermwyr yn deall yn well na neb yr hyn sydd wedi cael ei golli.

 

Beth nesaf?

Mae gennym ni fwy o sesiynau galw heibio ar y gweill a byddwn hefyd yn trefnu nifer o weithdai penodol er mwyn i ni allu dechrau datblygu’r syniadau a’r awgrymiadau a gynigiwyd yn ystod y gyfres ddiwethaf.

Gallwn hefyd ddod i roi cyflwyniadau i’ch grŵp/cyngor cymuned ayb. Rydym ni wedi rhoi tri chyflwyniad ar y prosiect yn ddiweddar i’r grwpiau canlynol:

  • Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol Parc Natur Penglais
  • Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt De a Gorllewin Cymru
  • Yr Academi Amaeth
  • a nifer o gynghorau cymunedol

 

Cofrestrwch er mwyn derbyn y newyddlen i gael clywed am ddigwyddiadau yn y dyfodol, ac os hoffech gysylltu â mi, mae croeso i chi anfon e-bost ataf (Siân ydw i, Cydlynydd Ymgysylltiad Cymunedol y prosiect): sian.stacey@summit2sea.wales Rydw i hefyd ar gael am sgwrs wyneb i wyneb dros baned!

Dros yr wythnosau nesaf, byddwn yn diweddaru’r wefan gyda gwybodaeth ychwanegol ar bob agwedd o’r prosiect, gan gynnwys camau nesaf y broses, mwy o ffyrdd i ymwneud â’r prosiect, ynghyd â manylion pellach ynglŷn â’n taith anwastad hyd yma. Byddwn ni’n creu cyfrifon cyfryngau cymdeithasol ac yn anfon diweddariadau rheolaidd hefyd. Dewch yn ôl un fuan!

Yn ogystal â’r prif bryderon a gobeithion, mae nifer o bobl wedi awgrymu pethau y gallai’r prosiect ymwneud â nhw, ac fe fyddwn ni’n datblygu’r syniadau hyn mewn gweithdai agored dros y misoedd nesaf.

Postiadau blog diweddar