Amcanion a phroses y prosiect 

Mae O’r Mynydd i’r Môr yn ymwneud â gweithio er lles natur ar draws ffiniau perchnogaeth, rheoli tir yn gydweithredol er budd y bywyd gwyllt a’r fioamrywiaeth. I wneud hynny mae angen gweithio ar y cyd i bennu, datblygu a darparu buddion o’r adnoddau naturiol amrywiol a’r ffordd y defnyddir y tir. Y nod yw ehangu adferiad y prosesau naturiol a brodoredig ar draws ardal o ganolbarth Cymru, sy’n cysylltu copaon Pumlumon â dyfnderau’r môr ym Mae Ceredigion

Dyma ein pum maes ffocws: 

  • Gwella’r cysylltiad ecolegol torlannol a morydol
  • Gwella’r ansawdd dyfrol a’r dŵr
  • Ehangu gorchudd y coed brodorol a’r coetir yn y mannau cywir
  • Cefnogi bioamrywiaeth sy’n fwy iach
  • Cysylltu pobl â natur

Yn sylfaen i hynny oll mae buddion cymdeithasol ac economaidd cryfion.


Archwilio datrysiadau gyda’n gilydd

Hoffem archwilio’r meysydd ffocws hyn gyda phobl er mwyn cyd-lunio atebion ac ymyriadau, wedi eu hysbysu gan brofiad a chyngor ehangach.

  • Sut allai prosesau naturiol oruchafu’n well mewn ardaloedd ungnwd arwyddocaol (e.e. planhigfeydd un rhywogaeth)?
  • Sut ydym ni’n cefnogi cynefinoedd naturiol i gael gwell cysylltedd / dwysedd cynefinoedd, gan greu mandylledd a màs critigol?
  • Allwn ni ostwng costau rheoli a mewnbynnau o’r tu allan?
  • Sut ydym ni’n cyflawni potensial yr adnoddau naturiol lleol yn yr ardal er budd yr ardal leol?
  • Gostwng milltiroedd bwyd a’r ôl-troed carbon
  • Budd economaidd lleol o’r ardaloedd sy’n gyfoethog â natur
  • Cysylltu pobl gyda’r asedau naturiol hyn, er budd corfforol a meddyliol
  • Pa ddulliau arloesol allwn ni eu harchwilio?
  • Sut allwn ni gryfhau’r cysylltiad rhwng y tir a’r môr?

Bydd y prosiect yn dod â buddion sylweddol o ran gwasanaethau’r ecosystem ledled y dalgylch.

Ein Proses

Archwilio a chydweithio 

Bydd y prosiect yn digwydd mewn camau. I ddechrau byddwn yn cymryd yr amser sydd ei angen i lunio atebion ac ymyriadau ar y cyd gyda’r gymuned leol, a fydd wedi eu hysbysu gan gymorth a phrofiadau ehangach. Bydd hyn yn siapio gweddill y prosiect. Felly, mae’n anodd rhoi llawer o fanylion penodol am y broses heb ragdybio beth sydd ei angen a’r hyn a ddymunir. Dyma’r gwaith sydd wedi digwydd yn y prosiect hyd yn hyn:

  • Ymgysylltu â holl sectorau’r gymuned a dysgu llawer iawn o’r broses hon. 
  • Sefydlu perthynas â sefydliadau partner, dysgu beth sy’n gweithio’n dda yn barod yn yr ardal hon, pa weithredu positif sydd wedi gosod y sylfeini ar gyfer y prosiect hwn, a beth yw’r rhwystrau penodol sy’n wynebu dyfodol bioamrywiol a ffyniannus
  • Dod i ddeall beth yw’r modelau busnes hyfyw i ddatblygu incymau cynaliadwy i bobl leol. Ar hyn o bryd, mae llawer o’r cynnyrch o sail adnoddau naturiol yn yr ardal hon yn cael ei allforio ac mae cadwyni cyflenwi leol wedi eu colli oherwydd goruchafiaeth y cadwyni cyflenwi allforio mawrion sy’n gyfyngedig o ran y buddion y gallent eu cynnig yn lleol ac o ran y rheolaeth sydd gan yr ardal leol arnynt.
  • Wedi monitro rhywogaethau adar a gwyfynod mewn nifer o leoliadau ar draws yr ardal er mwyn dechrau darparu cyfres ddata sylfaenol ochr yn ochr â phrosiectau monitro sy’n bodoli’n barod
  • Cychwyn rhywfaint o waith adferiad ecolegol ar dir sy’n eiddo i bartneriaid y prosiect 
  • Defnyddio Dull Llais y Gymuned wrth ymgysylltu â defnyddwyr y môr. Mae Dull Llais y Gymuned yn dechneg a ddatblygwyd gan y Gymdeithas Cadwraeth Forol (un o’n partneriaid), sy’n cyfuno cyfweld rhanddeiliaid, dadansoddiad ansoddol, cynhyrchu ffilm, mapio, a chyfarfodydd cyhoeddus ymgynghorol er mwyn gwneud cyfiawnder â sefyllfaoedd cynhennus a’u datrys neu eu datblygu maes o law

A…

  • Dysgu o’n camgymeriadau. Mae hyn oll yn rhan o gais y prosiect i ddefnyddio dulliau cyfranogol. Gallai hynny gymryd mwy o amser nag y disgwyliwn ond mae’n talu ei ffordd i fuddsoddi’r amser a’n cywiro ein hunain wrth fynd ymlaen. Mae’n hanfodol ein bod yn gwrando ar ein beirniaid pennaf yn ogystal â’n cefnogwyr, ac mae hyn oll wedi ei gynnwys yn y gwaith o ailstrwythuro’r prosiect

Beth allai’r prosiect ei wneud yn y dyfodol?

Unwaith y byddwn wedi gweithio drwy’r broses o ddatblygu amrediad o ‘ymyriadau’ rydym yn gobeithio gallu gweithredu’r syniadau hyn. Ni allwn ddweud hyd yma beth fydd yr ‘ymyriadau’ hyn oherwydd byddwn yn llunio a siapio’r rhain gyda chymorth y gymuned. Ond, drwy broses o weithdai bydd y prosiect a’r rhanddeiliaid yn dewis nifer benodol o feini prawf ecolegol positif yr ydym yn bwriadu eu cyflawni, ynghyd â llunio ymyriadau a fydd yn cyfateb â’r amcanion hyn.

 

Pum egwyddor

Mae pum egwyddor arweiniol hanfodol er sicrhau llwyddiant O’r Mynydd i’r Môr.

 

Mae pobl a chymunedau yn allweddol.

Y bobl sydd wedi byw a gweithio ar y tir a’r môr yng nghanolbarth Cymru sy’n ei adnabod orau. Yr allwedd i greu atebion sy’n gweithio i ganolbarth Cymru yw dod â mentrau lleol ynghyd gyda chefnogaeth ardaloedd ymhellach i ffwrdd.

 

Gallwn ddysgu o brosesau naturiol.

Yn hytrach nag ymdrechu i ateb targedau ar gyfer rhywogaeth neu gynefin penodol, mae O’r Mynydd i’r Môr yn ymdrechu i weld beth sy’n bosib wedi i brosesau naturiol gael eu hadfer.

Rydym yn chwilio am fwy o fyd natur, mwy o amrywiaeth, mwy o gyfleoedd. Rydym yn barod i gael ein synnu gan y canlyniadau.

 

Fe all byd natur gefnogi economïau lleol gwydn.

Bydd y project yn chwilio am gyfleoedd sy’n seiliedig ar fyd natur i sicrhau amrywiaethu’r economi lleol a’i wneud yn fwy gwydn. Bydd y rhain yn darparu mwy o ffyrdd i bobl lunio bywoliaethau yn eu cymunedau eu hunain.

 

Mae angen i fyd natur weithio ar raddfa.

Cors Fochno. Ynys-hir. Glaslyn. Mae sawl lleoliad unigryw a gwerthfawr yn bodoli o fewn ardal y project. Wrth gysylltu’r rhain a mannau eraill, fe all byd natur ddechrau gweithio fel system fwy a gofalu amdano ei hun eto.

 

Sicrheir buddiannau ar gyfer y tymor hir.

Fe all ein gweithrediadau nawr gael effaith am genedlaethau i ddod. Ein dymuniad yw gweld wyrion ein hwyrion yn byw mewn economi iach o fewn tirlun sy’n ffynnu, gan deimlo’n gysylltiedig â’u treftadaeth naturiol a diwylliannol yng nghanolbarth Cymru. I sicrhau’r buddiannau yma i bawb mae angen i ni gydweithio.